Herkennen
- Weinig plassen, dorst, een droge mond of hoofdpijn na weinig drinken of vochtverlies.
- Verwardheid, sufheid of bijna flauwvallen vraagt directe medische beoordeling.
Bij levensgevaar: bel 112. Volg de centralist; laat opzoeken noodzakelijke hulp niet vertragen.
Alle actuele eerste hulpActuele eerste hulp / Ziekteverschijnselen
Uitdroging
Let op vochtverlies, reactie en de signalen waarvoor direct hulp nodig is.
Beslissen
- Bij bewusteloosheid, geen normale ademhaling of tekenen van shock: bel 112. Verleen noodzakelijke luchtwegzorg of reanimatie zonder uitstel en volg de meldkamer.
- 112 bij hevige rugpijn buiten de lage rug, buikpijn met zweten, misselijkheid, braken, onverwachte huidskleurverandering of duizeligheid, of pijn die bij stilliggen niet afneemt of bij bewegen erger wordt; dit laatste geldt vooral boven ongeveer 40 jaar.
- Een kind met diabetes type 1 dat braakt: bel direct de behandelend ziekenhuisarts of 112.
- Spoedcontact huisarts/huisartsenpost bij bloedbraken, verwardheid, bijna flauwvallen of sufheid met weinig of geen reactie.
- Vermoedelijk uitgedroogd kind: spoedcontact bij leeftijd onder 3 maanden, ander of verward gedrag, verminderd reageren, moeilijk wakker krijgen of (bijna) flauwvallen.
- Weinig of niet meer plassen: neem contact op met de huisarts; bij de alarmtekens hierboven is spoedcontact nodig.
- Bel huisarts/huisartsenpost bij hevige buikpijn of bloed in de ontlasting zonder een hierboven genoemd 112-alarmteken.
Handelen
- Controleer eerst de alarmtekens. Bij milde klachten en helder bewustzijn: laat regelmatig kleine hoeveelheden drinken.
- Gebruik bij uitdrogingsverschijnselen bij voorkeur ORS volgens de verpakking; maak geen eigen suiker-zoutmengsel.
- NREH noemt ook half appelsap/half water of isotone sportdrank. Appelsap met water helpt volgens Thuisarts minder goed dan ORS. Volg bij kinderen het advies van de arts en de gebruiksaanwijzing.
- Bij hartfalen, nierziekte of plaspillen: overleg met de arts over de toegestane hoeveelheid vocht.
Vermijden
- Geen eten of drinken bij verminderd bewustzijn, shock of onveilig slikken.
- Laat drinken of ORS de noodzakelijke melding niet vertragen.
- Geef niet iedereen hetzelfde literadvies en verander medicatie niet zelfstandig.
Verdieping & overdracht
Deze route herkent risico en kiest passende hulp; zij stelt geen diagnose en bevat geen leeftijdsafhankelijke ORS-dosering.
Vertel wat gebeurde en wanneer, wat je zelf waarnam, wat de persoon of getuige vertelde, welke hulp je gaf, het effect en wat veranderde. Benoem onbekende informatie; volg de vragen van de zorgprofessional.
Bron en controle
Broncontrole: 2026-10-25. Onafhankelijke leer- en naslaghulp; geen officiële goedkeuring.
- Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp 2026, versie 2 · Uitdroging/maagdarmklachten: 112, huisarts, kinder- en diabetesvoorwaarden · PDF p. 45
- Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp 2026, versie 2 · Uitdroging/maagdarmklachten: orale dranken · PDF p. 46
- Hoe zorg ik dat ik niet uitdroog? · Wat merk je; niet te veel drinken; hoe gebruik je ORS; wanneer bellen
- Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp 2026, versie 2 · Reanimatie; algemene levensreddende prioriteit · PDF p. 20
- Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp 2026, versie 2 · Bedreigde luchtweg; luchtwegzorg bij bewusteloosheid · PDF p. 22
- Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp 2026, versie 2 · Shock; niets eten of drinken · PDF p. 26
- Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp 2026, versie 2 · Bewustzijn en diabetes; geen orale inname bij bewustzijnsstoornis. Dezelfde algemene grens als in de bestaande actuele bewusteloosheidskaart. · PDF p. 28
- Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp 2026, versie 2 · Alarmeren: bewusteloosheid of niet onder controle te krijgen vitale functies · PDF p. 15
- Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp 2026, versie 2 · Houding bij letsel of ziekte: ondersteunen in de prettigste houding · PDF p. 16
- Nederlandse Richtlijnen Eerste Hulp 2026, versie 2 · Houding bij bewustzijnsstoornis of kans op shock: laten liggen; luchtwegzorg gaat voor · PDF p. 17